کاشی و سرامیک ؛ از دیروز تا امروز

0
نگاهی گذرا به تاریخچه کاشی و سرامیک

کاشی و سرامیک عمری هزاران ساله دارد و در عمق تاریخ ریشه دوانده است. بر این اساس شاید پر بیراه نباشد که تاریخچه کاشی را بازتابی از تاریخ تلاش های فرهنگی بشر دانست.

قدیمی ترین کاشی ها در بناهای بین النهرین و مصر باستان یافت شده که برای محافظت و تزئین سازه به کار رفته اند.

از آن روز تا کنون ویژگی های کاربردی و خصوصیات تزئینی این کالای ساختمانی موجب محبوبیت و بقای آن شده است و همچنان پایگاه و جایگاه محکم خود را در معماری حفظ کرده است.

کاشی کاربرد های متعدد و متنوعی دارد.  واژه Tile از ریشه لاتین tegula آمده است که در دوران روم باستان به کاشی های سفالی شیروانی اطلاق می شد.

کاشی ها در بخش تزئینات ساختمان نقش مهمی ایفا می کنند و در انواع لعاب دار یا بی لعاب و با طرح های قالبی، چاپی یا نقاشی دستی تولید می شوند.

در گذشته های دور

کاشی در گذشته، کالایی ارزشمند و گران قیمت بود و در کنار اهمیت زیبایی شناسانه، قدرت و اعتبار حاکمان را به رخ می کشید.

راهرو های زیرزمینی هرم پلکانی فرعون جوزر (2613 – 2686 قبل از میلاد) در سقاره باکاشی های آبی لعاب دار faience  فرش شده است.

نبوکد نصر دوم (605-562 پیش از میلاد) دستور داده بود دیوارها و برج های دروازه ایشتار با آجرهای لعاب داری با نقوش گاو و اژدها پوشانده شود.

از قرن 6 قبل از میلاد به بعد، یونانیان، اتروریایی ها و رومیان از کاشی های سقفی تزئینی استفاده می کردند و جلوه ای دیدنی به معابد خود می بخشیدند.

چینی ها برای پوشش سقف کاشی لعاب های رنگی را به کار می بردند و به منظور دفع شر، آنها را با نقش جانوران اساطیری مانند اژدها می آراستند.

کاشی و سرامیک در عصر اسلامی

استفاده از کاشی های جلا دار دیواری از قرن نهم میلادی در کشورهای اسلامی رواج پیدا کرد و در مساجد، کاخ ها و بقاع متبرکه به کار رفت.

لعاب این نوع از کاشی ها از ترکیبات فلزی نقره یا مس ساخته می شد که به شکل لایه ای نازک سطح کار را پوشش می داد و در کوره پخته می شد.

محصول این پروسه، کاشی های خوش رنگ و لعاب و درخشانی بود که هنوز در جلوه گری و زیبایی بی رقیب اند.

سفالگران مسلمان در زمینه تولید انواع دیگری از کاشی و سرامیک بی رقیب بودند که نقاشی زیر لعاب از آن جمله است.

طی قرون شانزده و هفده میلادی شهر ایزنیک در قلمرو امپراطوری عثمانی به مهم ترین مرکز تولید سفال و کاشی تبدیل شد.

در این دوران تولید کاشی لعاب دار با تزئینات نفیس گل و بته برای استفاده در کاخ ها و مساجد نخبگان حاکم رونق گرفت.

نگاهی گذرا به تاریخچه کاشی و سرامیک
کاشی کف قرون وسطایی، انگلیس، 1250 م

ساخت کاشی در شمال اروپا از قرون وسطی آغاز شد و در قرن سیزدهم موزاییک های خیره کننده ای برای پوشش کف ساخته شد.

در این دوره کاشی هایی با لعاب سربی در بنای کلیساها به کار رفت.

نگاهی گذرا به تاریخچه کاشی و سرامیک
کاشی مانولیکا ایتالیایی، اوائل قرن16م

نوآوری ها در کاشی و سرامیک

بزرگترین نوآوری قرون وسطی در این زمینه، تولید کاشی های دو رنگ بود.

در این نوع کاشی خاک رس سفید بر زمینه خاک قرمز بدنه کاشی قرار داده می شد.

رس سفید پس از لعاب کاری به رنگ زرد و رس قرمز به رنگ قهوه ای مایل به قرمز تبدیل می شد.

این کاشی ها با طیف وسیعی از نقوش ساده گل، طرح های تمثیلی و تصاویر مذهبی تزئین می شد و

در کف کلیساها، کاخ های سلطنتی و خانه مرفهین به کار می رفت.

بزرگ ترین دستاورد کاشی سازان اروپا، تولید کاشی هایی با استفاده از لعاب قلع بود

(که در ایتالیا به نام مایولیکا یا مجولیکا و در هلند و انگلستان به نام سفال دلف شهرت داشت).

پس ‌زمینه این کاشی سفید رنگ بود و روی آن صحنه‌ های تاریخی و افسانه‌ ای تصویر می شد.

این تکنیک که سفالگران مسلمان خاورمیانه ابداع کرده بودند، ابتدا به جنوب اروپا و سپس به شمال گسترش یافت.

بوم های سفید کوچک

برای تولید این نوع کاشی، قطعات سفالی با لعابی سفید رنگ پوشش داده می شد که ترکیبی از اکسید سرب و اکسید قلع بود.

با این تکنیک لعاب سربی، شفافیت اولیه خود را از دست می داد و به رنگ سفید مات درمی آمد.

در نتیجه کاشی های تولید شد که به بوم های سفید کوچکی می مانست و  هنرمندان می توانستند

آنها را با انواع نقوش تمثیلی و رنگ های زنده مانند آبی ، سبز ، نارنجی و بنفش بیارایند.

در ایتالیای قرن پانزدهم و شانزدهم این نوع کاشی اغلب برای پوشش کف کلیساها و کاخ ها به کار می رفت

اما در قرن هفدهم طبقه متوسط هلند نیز آن را برای پوشش دیوار خانه های خود به کار بردند.

انقلاب صنعتی

تا اواسط قرن هجدهم کاشی ها دست ساز بودند.

اما ظهور انقلاب صنعتی در انگلیس تأثیر زیادی در ساخت و تزئین کاشی داشت.

در سال 1756 جان سدلر John Sadler  که در لیورپول سکونت داشت روشی ابداع کرد که

می توانست تصاویر حکاکی شده روی قطعات چوبی به سطح کاشی های لعاب منتقل کند و

کمی بعد از صفحات مسی حکاکی شده هم استفاده کرد.

این تکنیک نقطه آغاز چاپ روی کاشی ها بود که در قرن نوزدهم به روشی متداول بدل شد.

در سال 1840 مهندسی به نام  ریچارد پروسر Richard Prosser در بیرمنگام روشی ابداع کرد که می توانست

خاک رس پودری را در دستگاه پرس دستی تحت فشار زیاد قرار دهد و به شکل کاملا فشرده درآورد.

ارزان و فراوان شد

این روش انقلابی در صنعت تولید کاشی به شمار می رفت که قیمت محصول را کاهش داد.

رواج تکنیک های تزئینی آسان تر مانند چاپ، کاشی را به تولید انبوه رساند و به راحتی در دسترس همگان قرار داد.

پس از این مرحله کاشی و سرامیک در مقیاسی وسیع در ساختمان های عمومی و خانه ها مورد استفاده قرار گرفت.

نگاهی گذرا به تاریخچه کاشی و سرامیک
کاشی هنوز هم از اقلام پر طرفداری است که به شکل انبوه تولید و عرضه می شود

البته کاشی دست ساز و نقاشی دستی هنوز طرفداران پر و پا قرص خود را داشت.

هنرمندان سرشناسی که از پذیرش ماشین آلات سرباز می زدند، همچنان به تولید کاشی دست ساز اشتغال داشتند و

در بازارهای انحصاری عرضه می کردند.

کالایی برای کلکسیونرها

در قرن بیستم کاشی نیز تحت تأثیر سبک های هنری پرطرفدار آرنوو Art Nouveau و آرت دکو  Art Deco قرار گرفت.

سال های میانه 1900 تا 1940 بازار این کاشی های خوش رنگ و لعاب بسیار داغ بود.

تولیدات این دوره اکنون به کالای موردعلاقه کلکسیونرها تبدیل شده است.

کاشی هنوز هم از اقلام پر طرفداری است که به شکل انبوه تولید و عرضه می شود و در هر فضایی به ایفای نقش متنوع خود مشغول اند.

در ادامه خواندن این مطالب به شما پیشنهاد می شود:
نحوه برش کاشی پرسلان
سه نوع گروت مورد استفاده برای نصب کاشی
نحوه برش کاشی موزاییکی

برای آشنایی با فروشندگان و عرضه کنندگان انواع کالای ساختمانی و کاشی و سرامیک و مشاهده جزییات محصولات به سایت خوگرپلاس وارد شوید.

تحریریه خوگرپلاس

نظر بدهید...

لطفا" نظر دهید
لطفا" نام خود را وارد کنید