چسب های چوب (بخش اول)

2
243
چسب چوب
چسب چوب

چسب های چوب نوعی چسب هستند که برای اتصال محکم قطعات چوبی به یکدیگر، از آن ها استفاده می شود. از مواد زیادی به عنوان چسب استفاده می شود. در این مقاله چهار نوع چسب مورد کاربرد در صنعت چوب شامل؛ چسب های حیوانی، اوره فرم آلدهید، رزورسینول فرم آلدهید و فنل فرم آلدهید را مورد بررسی قرار می دهیم.

چسب حیوانی

چسب حیوانی

چسب های حیوانی، به ویژه چسب های پوست حیوانات، قرن ها چسب اصلی انتخابی برای بسیاری از انواع کارهای چوبی مانند مبلمان و سازها بودند. این چسب ها از کلاژن پوست حیوانات ساخته می شدند. این چسب ها از نظر شیمیایی شبیه ژلاتین خوراکی بوده و در صورت خوردن، سمی نیستند.

چسب پوست حیوانات هنوز هم در کاربردهای تخصصی مورد استفاده قرار می گیرد: سازهای موسیقی (لوتری)، ماکت مبلمان و تعمیرات حفاظتی کارهای چوبی عتیقه. چسب پوست حیوانات بر اساس استحکام ژل آن اندازه گیری می شود. اندازه گیری به این صورت است که محاسبه می کنیم به چند گرم نیرو نیاز داریم تا یک پیستون 2/1 اینچی (13 میلی متری)، به اندازه 4 میلی متر (0.16 اینچ) در داخل یک محلول 12.5  درصدی پروتئینی چسب در دمای 10 درجه سانتی گراد (50 درجه فارنهایت) فشرده شود. چسب در گریدهای استاندارد 512-32 گرم (18.1-1.1 اونس) تولید می شود.
استحکام 192 گرم (6.8 اونس) متداول ترین نوع برای کاربرد در نجاری است. استحکام 251 گرم (8.9 اونس) بالاترین میزان معمول برای ساخت ابزار است. استحکام 135 گرم (4.8 اونس) کمترین میزان مورد استفاده در کارهای چوبی معمول است. استحکام چسب بالای 250 گرم (8.8 اونس) نیاز به رقیق شدن بیش از حد دارد و بنابراین چسب خیلی کمی در خط اتصال باقی می ماند تا چسبندگی موثر باشد؛ بنابراین این نوع چسب مورد استفاده قرار نمی گیرد.

هم اکنون انواع مایع چسب پوست حیوانات موجود هستند. معمولا اوره برای حفظ حالت مایع چسب در دمای اتاق و طولانی کردن زمان خشک شدن اضافه می شود. نمونه هایی از چسب های پوست حیوانات عبارتند از: چسب اولد برون (یکی از برندهای چسب های حیوانی) یا چسب تایت بوند (یکی از برندهای چسب های حیوانی). چسب پوست حیوانات دچار خزش نمی شود. اتصالات چسب پوست با گرم کردن و اضافه کردن چسب پوست بیشتر قابل ترمیم هستند.

اوره فرم آلدهید

اوره فرم آلدهید

چسب های رزین اوره فرم آلدهید (UF) دارای هزینه عملیاتی پایین و درجه گیرایی کمی هستند؛ در برابر میکروارگانیسم ها و سایش مقاوم بوده و رنگ روشنی دارند. این چسب خزش ندارد و با اپوکسی قابل ترمیم است. این چسب به سرعت در محیط های گرم و مرطوب تخریب می شود و فرم آلدهید (یک ماده سرطان زا) را آزاد می کند.

رزین های اوره فرم آلدهید و سایر رزین های آمینی، انواعی از رزین های ترموست (گرما سخت) هستند و از بین این گروه از چسب ها، 80% تولید جهانی، رزین اوره فرم آلدهید می باشد. نمونه هایی از کاربرد رزین های آمینه عبارتند از: در لاستیک های اتومبیل برای بهبود اتصال لاستیک به سیم تایر، در کاغذ برای بهبود مقاومت به پارگی، در قالب گیری وسایل برقی، درپوش شیشه ای و غیره.

رزورسینول فرم آلدهید

رزین رزورسینول فرم آلدهید بسیار قوی و با دوام است (این چسب در مقابل غوطه وری در آب جوش، اسیدهای ضعیف، آب نمک، حلال ها، کپک ها، قارچ ها، اشعه فرا بنفش و غیره مقاوم است). این چسب باید قبل از مصرف مخلوط شود (رزین مایع و کاتالیزور پودری)؛ رنگ آن بنفش تیره است که در بعضی از موارد مصرف خوشایند نیست؛ سمی است.

سال هاست که اداره هوانوردی فدرال (FAA) اظهار داشته که “رزورسینول تنها چسب شناخته شده ای است که برای استفاده در ساختار هواپیمای چوبی توصیه و تأیید شده است و کاملا الزامات مورد نیاز و مقاومت و دوام لازم را برای هواپیماهای دارای گواهینامه، برآورده می کند. با این وجود، در واقع، اکثریت قریب به اتفاق هواپیماهای چوبی ساخته شده در دهه های اخیر (عمدتا هواپیماهای ساخته شده آماتور)، از انواع دیگر چسب ها (در درجه اول سیستم های رزین اپوکسی) استفاده می کنند که استحکام بیشتری دارند و حتی مهم تر از همه، حساسیت بسیار کمتری را در روش کاربرد صحیح ارائه می دهند. بیشتر چسب های جدیدتر نسبت به رزورسینول، نسبت به خطاهای ساخت معمولی (مانند شکاف های کوچک یا هم تراز نبودن بین اجزاء) تحمل بسیار بیشتری دارند.

رزین رزورسینول فرم آلدهید تقریبا هیچ تحملی نسبت به شرایط ساخت روزمره ندارد. این مسئله، مشکلات مهمی را به ویژه در مونتاژهای پیچیده ایجاد می کند. با این وجود، هنوز هم بعضی از سازندگان/تعمیرکارها از این چسب استفاده می کنند و معمولا در هواپیماهای آنتیک دیده می شود.

فنول فرم آلدهید

فنول فرم آلدهید

معمولا از رزین فنول فرم آلدهید (PF) برای ساخت تخته لایه استفاده می شود. این چسب در دما و فشار بالا منعقد می شود. رزین های فنول فرم آلدهید، نوعی پلیمر سنتتیک هستند که از واکنش فنل (یک الکل مشتق شده از بنزین) با فرم آلدهید (مشتق شده از متان) تولید می شوند. رزین های فنل فرم آلدهید، چسب های چوبی برتری هستند که در ساخت پانل های چوبی ساختمانی مانند تخته لایه و تخته تراشه جهت دار (OSB) که باید ضد آب باشند، به کار می روند. بخشی از موفقیت این رزین ها به عنوان چسب، به دلیل ایجاد پیوند بین چسب و لیگنین (ماده ای شبیه فنل) است. لیگنین یکی از اجزء طبیعی چوب است. فنل فرم آلدهید اتصالات عرضی زیادی دارد و این موضوع باعث می شود که رزین منعقد شده، سخت، دارای ثبات حرارتی بالا و بسیار مقاوم در برابر مواد شیمیایی و ضد آب باشد.

دو روش اصلی برای تولید این رزین وجود دارد. در روش اول، فنل و فرم آلدهید مستقیما واکنش می دهند تا یک پلی مر شبکه ای ترموست (گرما سخت) تولید شود. در روش دوم، فرم آلدهید محدود به تولید یک پیش پلیمر معروف به نام نوالاک می شود که با افزودن فرم آلدهید بیشتر و افزایش دما فرآیند گیرایی آن اتفاق می افتد.

اگر در جستجوی انواع مواد اولیه مصرفی هستید به منظور آشنایی با آنها، به سایت خوگرپلاس وارد شده و مواد مصرفی مورد نظر خود را آنلاین و بصورت نقد یا اقساطی خریداری نمایید.

تحریریه خوگرپلاس

2 COMMENTS

  1. سلام خیلی مقاله مفیدی بود میخواستم ببینم در ایران بیشتر کدوم انواع این چسب ها مصرف میشه؟ من بعنوان یک مادر که نگران سلامت فرزندانم هستم در مورد عوارض سرطان زا بودن این چسب ها نگران شدم

    • سلام و با تشکر از توجه شما
      در ایران و بطور کلی در جهان برای ساخت ام دی اف و نئوپان و سایر فرآورده های مرکب چوبی با هدف مصرف داخل ساختمان اغلب از چسب اوره فرمالدئید استفاده می شود
      با رعایت نکات ایمنی مثل تهویه مرتب فضای خانه و استفاده از ورق های ام دی اف و نئوپان روکش شده و درزگیری مناسب تخته ها جای نگرانی نیست.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here