چسب اوره فرمالدئید (UF)

بطور کلی در تعریف چسب می توان گفت که هر ماده ای که بین دو ماده قرار گرفته و بعد از جامد شدن نیرو را از یک قطعه به قطعه دیگر انتقال دهد چسب نامیده می شود. بنابراین قابلیت انتقال نیرو و دوام از ویژگی های ضروری یک چسب است.

اوره در سال 1824 کشف شد. اولین رزین اوره فرمالدئید در سال 1920 در امریکا ساخته شد و استفاده صنعتی از آن چند سال بعد انجام شد. چسب اوره فرمالدئید از طریق واکنش بین اوره با فرمالدئید در مجاورت کاتالیزور اسیدی بدست می آید. کاتالیزورها موادی هستند که به کمک آنها سرعت واکنش های شیمیایی افزایش می یابد.

چسب اوره فرمالدئید (UF)


شکل های عرضه چسب اوره فرمالدئید

چسب اوره فرمالدئید علاوه بر شکل مایع به صورت ویژه و به شکل های پودری و نواری برای کاربردهای مختلف هم عرضه می شود.

شکل پودری چسب اوره فرمالدئید از طریق خشک کردن محلول چسب بدست می آید و مناسب برای مصرف در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری است. پس از حل کردن پودر در آب با دمای 20 درجه سانتی گراد قابل استفاده هستند.  

در شکل نواری محلول چسب روی کاغذهایی با گرمایش پایین، با مکش زیاد تزریق می شود. این نوع چسب برای چسباندن روکش چوبی و سایر روکش ها استفاده می شود.

انتشار گاز فرمالدئید

یکی از مهمترین ویژگی های چسب اوره ارزانی آن است و در مقابل یکی از اشکالات عمده چسب اوره فرمالدئید انتشار فرمالدئید آن است. انتشار فرمالدئید با نسبت مولی اوره و فرمالدئید ارتباط مستقیم دارد. نسبت مولی اوره و فرمالدئید مستقیما بر روی سرعت عمل و کیفیت کار تاثیر می گذارد. در کشورهای صنعتی این نسبت کنترل می شود. انتشار گاز فرمالدئید تا زمان مصرف هم ادامه دارد. بیشترین انتشار فرمالدئید در زمان باز شدن دهانه پرس در پروسه ساخت صفحات فشرده است.

فرمالدئید در سال 1859 توسط باتلر کشف شد. این ماده گازی بی رنگ، با بویی تند و نافذ، بسیار اشتعال زا، بسیار واکنش پذیر و دارای حلالیت زیاد در آب است. در بین کشورهای جهان چین بیشترین میزان تولید فرمالدئید را داراست.

چسب اوره فرمالدئید به هنگام کاربرد به مواد تسریع کننده یا همان کاتالیزور نیاز دارد. بطور معمول ماده ای مثل کلرید آمونیوم (NH4CL) به عنوان کاتالیزور مورد استفاده قرار می گیرد.

انواع چسب اوره فرمالدئید

از طریق تنظیم نسبت مولی فرمالدئید به اوره (نسبت 2-1/2 به 1) چسب های فعال مختلفی بدست می آید. بر این اساس می توان چسب اوره فرمالدئید را به سه دسته زیر تقسیم بندی کرد:

چسب های کم فرمالدئید: با داشتن نسبت فرمالدئید به اوره در محدوده 1/5-1/2

چسب های متوسط یا معمولی: با داشتن نسبت فرمالدئید به اوره در محدوده 1/7-1/4

چسب های پرفرمالدئید: با داشتن نسبت فرمالدئید به اوره در محدوده 2/2-1/7

چسب های کم فرمالدئید:

این دسته از چسب ها انتشار فرمالدئید کم دارند. اما اشکالاتی مثل ویسکوزیته زیاد، زمان ژله ای شدن زیاد، سرعت پلیمر شدن کم، مقاومت اتصال کم و سختی اتصالات کمتر دارند. چسب های سریع مدت زمان ژله ای شدنشان 40 تا 45 ثانیه است اما چسب های کند زمان ژله ای شدنشان به 100 ثانیه هم می رسد. مقاومت مکانیکی و همچنین مقاومت به رطوبت تخته های نهایی ساخته شده با چسب های کم فرمالدئید کمتر از رزین های پرفرمالدئید است. در کل این چسب ها، چسب های کند هستند اما در مقابل، مدت نگهداری، دوام و پایداری طولانی تری دارند.

حد مجاز فرمالدئید در هوا PPM 1 (یک میلی گرم در هر لیتر) است. حد قابل تشخیص آن PPM 0/8 و حدی که باعث سوزش مخاط چشم و بینی می شود PPM 5  است.

در مورد تخته خرده چوب (نئوپان) استاندارد آلمان در اروپا حدی را برای انتشار فرمالدئید مشخص کرده است که بشرح زیر می باشد:

تخته های با استاندارد E1: دارای چسب های کم فرمالدئید و مناسب برای مصرف هستند. انتشار فرمالدئید در این تخته ها 10-6/5 میلی گرم فرمالدئید به ازای 100 گرم تخته است.

تخته های با استاندارد E2: دارای چسب هایی با انتشار فرمالدئید متوسط هستند. انتشار فرمالدئید در این تخته ها 30-10 میلی گرم فرمالدئید به ازای 100 گرم تخته است.

تخته های با استاندارد E3: دارای چسب هایی با انتشار فرمالدئید زیاد هستند. انتشار فرمالدئید در این تخته ها 60-30 میلی گرم فرمالدئید به ازای 100 گرم تخته است.

ویژگی های چسب اوره فرمالدئید

به جهت سخت و شکننده بودن چسب اوره فرمالدئید معمولا بصورت یک لایه نازک و یا با استفاده از مواد پرکننده مصرف می شود. به عنوان ماده غلیظ کننده می توان از مواد گیاهی مثل سلولز گندم، فرآورده های نشاسته ای یا آلبومین خون استفاده کرد. به عنوان مواد پرکننده می توان از مواد معدنی مثل گچ پخته، کائولین و کوارتز استفاده کرد. این مواد باید فاقد قابلیت واکنش شیمیایی (اسیدی یا قلیایی) باشند.

چسب های اوره فرمالدئید در برابر نور مقاوم هستند.

چسب های سخت شده اوره فرمالدئید در برابر اثر مستقیم مواد شیمیایی و دمای معمولی مقاوم هستند.

فرآورده های ساخته با این چسب ها در برابر عوامل جوی پایدار نیستند.

کاربردهای چسب اوره فرمالدئید

چسب های اوره فرمالدئید در صنعت چوب کاربرد وسیعی دارند و برای ساخت تخته لایه، تخته خرده چوب (نئوپان) و تخته فیبر استفاده می شوند. چسب هایی قوی و بدون رنگ بوده و از نظر قیمت مناسب هستند. چسب های اوره فرمالدئید با چسب های دیگر مثل کازئین، آلبومین خون، ملامین فرمالدئید، فنیل متان دی ایزوسیانات (pMDI) و پلی وینیل استات (PVAc) با هدف های مثل کم کردن هزینه، اصلاح خواص مکانیکی و اصلاح و بهبود مقاومت به آب قابلیت مخلوط شدن را دارند.

موارد ایمنی

به هنگام کاربرد این چسب ها از دستکش و ماسک استفاده شود.

فرمالدئید در کوتاه مدت سبب عوارضی چون سوزش چشم و ایجاد حساسیت می شود.

تهویه مرتب و مناسب محیط اثرات سوء انتشار فرمالدئید را تا حد زیادی کاهش می دهد.

برای آشنایی با فروشندگان و عرضه کنندگان انواع چسب های مورد مصرف در صنایع چوب و مشاهده جزئیات محصولات به سایت خوگرپلاس وارد شوید.


نویسنده: دکتر فاطمه رضایی

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *