درجه بندی الوار (بخش اول)

0
296
درجه بندی الوار (بخش اول)
درجه بندی الوار (بخش اول)

الوار یکی از فرآورده های چوبی برش خورده و فرم دار است که از چوب آلات نجاری حاصل از برداشت درختان تولید می شود. چوب به لحاظ ماهیت، از استحکام یکنواختی برخوردار نیست و بنابراین نقص هایی دارد که بر ویژگی های ظاهری الوار اثر می گذارند و می توانند بر روی خصوصیات ساختاری آن نیز تاثیرگذار باشند. در ایالات متحده آمریکا، الوار به درجه ای از فرآورده های چوبی تولید شده در چوب بری های اطلاق می شود که ثبات و استحکام معینی دارند. از این درجه ها برای تعریف کیفیت فرآورده های الواریِ عرضه شده استفاده می شوند. همچنین، این درجه ها معیاری را در اختیار خریداران قرار می دهند تا بتوانند از این معیار، برای تخمین هزینه ها و ضایعات مربوط به انتخاب درجه معینی از فرآورده به عنوان ماده اولیه استفاده کنند.

سیستم هایی برای درجه بندی الوار و گونه های نرم چوب و سخت چوب وجود دارند. در این مقاله خلاصه ای از هر دو سیستم ارائه شده است و توضیحات مربوط به معنی هر دسته بندی ارائه می شود.

گونه های نرم چوب و سخت چوب

می توان چوب را به دو دسته اصلی نرم چوب و سخت چوب تقسیم بندی کرد. با این وجود، این اصطلاحات شاخص کاملی برای نشان دادن سختی نسبی چوب نیستند. چوب آلات نرم چوب، از برداشت درختان مخروطی (بازدانگان) به دست می آیند که بیشتر با نام درختان همیشه سبز شناخته می شوند. معمولا این درختان دارای برگ های سوزنی شکل و مخروط هستند.

با توجه به این واقعیت که درختان نرم چوب نرخ رشد بیشتری نسبت به درختان سخت چوب دارند، الوار گونه های نرم چوب نسبت به الوار گونه های سخت چوب سبک تر هستند و جرم ویژه کمتری دارند. نرخ بالای رشد به تولید فراوان کمک می کند. بیشتر چوب آلات نجاری فرآوری شده از گونه های نرم چوب هستند. گونه های نرم چوب الیاف محکم تری دارند  و این موضوع، این چوب ها را برای کاربرد به عنوان الوار قاب بندی های ساختمانی و سایر بخش های ساختمانی مانند درها و پنجره ها، به انتخاب مناسبی تبدیل می کند.

در اینجا بعضی از گونه های نرم چوب متداول را مشاهده می کنید که برای ساخت الوار استفاده می شوند:

  • سدر – معمولا قرمز و زرد
  • نراد و دوگلاس فر
  • کاج
  • سرخ چوب
  • نوئل

در مقابل، گونه های نرم چوب، نهان دانگانی (درختان گلدار و معمولا پهن برگ) هستند که برگ های خود را در فصول پاییز و زمستان از دست می دهند. این درختان آوندهایی دارند که به عنوان مکانیسم انتقال آب عمل می کنند و منافذی در سطح خود دارند که بسته به اندازه منافذ، الگوهای بافت پیچیده و جالب تری در این نوع چوب ها ایجاد می شود. این ویژگی گونه های سخت چوب باعث می شود که از آن ها در کاربردهای نجاری و تزیینی استفاده شود.

درختان سخت چوب نسبت به درختان نرم چوب رشد آرام تری دارند و این رشد آرام تر به افزایش جرم ویژه آن ها کمک می کند و باعث می شود که این چوب ها مستحکم تر و با دوام تر باشند. این ویژگی موجب کاربرد گونه های سخت چوب در ساخت مبلمان، کابینت، کفپوش و سایر کاربردهای ساختمانی می شود که در آن ها طول عمر در شرایط مصرف از اهمیت ویژه ای برخوردار است. به طور کلی گونه های سخت چوب گران تر از گونه های نرم چوب هستند. این موضوع ناشی از عرضه محدودتر گونه های سخت چوب به خاطر رشد کندتر درختان و استحکام ماده چوبی حاصل از این گونه ها است.

گونه های سخت چوب متداول برای ساخت الوار عبارتند از:

  • توسکا
  • زبان گنجشک، به خصوص زبان گنجشک سفید
  • راش
  • توس
  • گیلاس
  • گردوی آمریکایی (هیکوری)
  • ماهاگونی
  • افرا
  • بلوط، به خصوص انواع قرمز و سفید آن
  • صنوبر
  • تیک
  • گردو

جدول 1، گونه های سخت چوب و نرم چوب رایج و جرم ویژه آن ها را با واحد گرم بر سانتی متر مکعب خلاصه می کند.

جدول 1 جرم ویژه گونه های سخت چوب و نرم چوب متداول

چوبنوعجرم ویژه (gr/cm3)
توسکاسخت چوب0.42-0.67
راشسخت چوب0.51-0.89
سدرنرم چوب0.37
دوگلاس فرنرم چوب0.53
هیکوریسخت چوب0.59-0.93
ماهاگونیسخت چوب0.50-0.85
افراسخت چوب0.63-0.75
بلوطسخت چوب0.59-0.89
کاجنرم چوب0.35-0.56
صنوبرسخت چوب0.35-0.50
سرخ چوبنرم چوب0.45-0.88
نرادنرم چوب0.40-0.70
تیکسخت چوب0.66-0.97
گردوسخت چوب0.64-0.69

درجه بندی الوار

درجه بندی الوار گونه های نرم چوب

کمیته استاندارد الوار آمریکا به عنوان ساختاری عمل می کند كه استاندارد الوار نرم چوب آمریکایی PS 20 را تحت نظارت وزارت بازرگانی آمریكا تدوین کرده و از آن حمایت می کند. الوار نمایی عمدتا با توجه به کیفیت کلی بصری شان سنجیده می شوند؛ در حالی که در الوار درجه بندی شده تنشی یا غیر تنشی، یکپارچگی ساختاری چوب حائز اهمیت است. خرده فروشی های الوار یارد، معمولا الوار درجه بندی شده غیر تنشی و نمایی را می فروشند و در مجموع به آن ها “الوار یارد” می گویند. درجه بندی بعد از اتمام عملیات چوب خشک کنی و تسطیح انجام می شود و بر اساس اندازه و تعداد نقص های موجود در قسمت بهتر قطعه الوار صورت می گیرد.

درجه های الوار غیر تنشی

برای بخش های الوار غیر تنشی (یک مثال متداول، ابعاد 2×2 اینچ است) که ضخامت آن کمتر از 2 اینچ و عرض اسمی آن بیشتر از 2 اینچ است، به درجه های ذکر شده در جدول 2 توجه کنید:

جدول 2: درجه های الوار برای الوارهای معمولی (غیر تنشی)

درجهنوعشرحکاربردهای معمول
شماره 1ساخت و سازدارای تعداد محدودی گره سفت و محکم است. به خوبی رنگ می شود.نماسازی، قفسه بندی و قاب سازی
شماره 2استاندارددارای گره های بزرگ تر و بیشتری است. رنگ را نسبتا خوب می پذیرد.مانند کاربردهای شماره 1
شماره 3عمومیدارای شکاف ها و گره های کوچک است. رنگ را به خوبی قبول نمی کند.پوشش، کف پوش، ساخت محفظه
شماره 4اقتصادیدارای شکاف ها و گره های متعدد و نقایص مشابه آن است که بخش های زیادی از چوب را غیر قابل استفاده می کند. به خوبی رنگ نمی شود.پوشش، کفپوش، ایجاد فرم هایی برای کارهای بتونی
شماره 5اقتصادیدارای بیشترین میزان ضایعات و نقص های متعدد است.مانند شماره 4

درجات الوارِ نمایی

در الوار نمایی، بر روی نمای ظاهری الواری که از زمان نصب، در معرض دید قرار می گیرند، تاکید زیادی صورت می گیرد. در این زمینه می توان ساخت مبلمان از گونه های نرم چوب را مثال زد. بالاترین درجه الوار نمایی، الوار پرداخت شدهء انتخابی و متداول هستند. بسته به مسئولیت سازمان مربوطه، در این اصطلاحات و درجه ها تغییراتی ایجاد می شود.

جدول 3 درجه های معین الوار انتخابی و متداول گونه های نرم چوب را نشان می دهد.

جدول 3: درجات الوار برای الوار انتخابی و متداول نمایی

درجهنوعشرح
Aانتخابیگره، شکاف و نقص قابل مشاهده را نشان نمی دهد.
Bانتخابیچند نقص قابل مشاهده کوچک وجود دارند.
Cانتخابیممکن است گره های کوچک اما در یک طرف الوار وجود داشته باشند.
Dانتخابیممکن است حاوی گره های میخی و سایر معایب کوچک باشد.
1متداولدارای گره های کوچکی است که مانند تخته های کاج گره دار، ظاهر کاملا گره ای را نشان می دهد. گره ها محکم هستند و احتمال جدا شدن آن ها کم است.
2متداولگره های محکم اما در اندازه بزرگ تر از شماره 1 با نوع متداول دارند.

درجه های الوار درجه بندی شده تنشی

الوار گونه های نرم چوب که بر اساس تنش درجه بندی می شوند، مانند تیرها، ستون ها، داربست ها، قایق ها و تیرچه ها، در جاهایی که استفاده می شوند که به مواد با ظرفیت تحمل بار نیاز داریم و تنش های کاری اعمال می شوند. درجه بندی های الوار تنشی یا با استفاده از روش بصری و یا از طریق آزمون مکانیکی مطابق با استانداردها و رویه های ASTM تعیین می شوند و مقادیر کار استاندارد برای خواص مکانیکی مانند مدول الاستیک و خمش آنی مشخص می شوند. به این قطعات چوبی الوار سازه ای می گویند. درجه بندی الوار درجه بندی شده تنشی در جدول 4 خلاصه شده است:

جدول 4- درجه های الوار درجه بندی شده تنشی

نوعدرجهشرح/کاربردها
ساختمانیِ قاب سبک        انتخابی  ساختمانیبرای اندازه های 2×2 تا 4×4 اینچ. در جاهایی که مقادیر طراحی با مقاومت بالا لازم باشد، به عنوان مثال در خرپاهای مهندسی شده چوبی.
شماره 1 و BTR
شماره 1
شماره 2
شماره 3
قاب سبک    ساختمانیبرای اندازه های 2×2 تا 4×4 اینچ. کاربردهای قابی مانند قاب های دیواری، پایه ها، صفحه ها و محدوده ها.
استاندارد
کاربردی
پایه چوبیپایه چوبیبرای اندازه های 2×2 تا 18×4 اینچ. این درجه برای الوار در مصارف عمودی مانند دیوار حمال بار کاربرد دارد.
تیرهای عرضی و الوار ساختمانی        انتخابی ساختمانیبرای اندازه های 5×2 تا 18×4 اینچ. به عنوان مثال در کاربردهایی شامل الوار بزرگ تر به عنوان تیرچه های کف و سقف و در و خرپاها.
شماره 1 و BTR
شماره 2
شماره 2
شماره 3

اگر در جستجوی انواع مواد مصرفی و انواع چوب، تخته و الوار هستید به منظور آشنایی با آنها، به سایت خوگرپلاس وارد شده و کالای مورد نظر خود را آنلاین و بصورت نقد یا اقساطی خریداری نمایید.

تحریریه خوگرپلاس

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here